ordu-logo
Son Dakika
22 Ocak 2017 Pazar
30 Aralık 2015 Çarşamba, 16:05
YAVUZ KALYONCU
YAVUZ KALYONCU yavuzkalyoncu@hotmail.com Tüm Yazılar

Ekmeğini demirden çıkaran son Demirci Ustalarımız…

Demircilik mesleği insanlık tarihinin en eski mesleklerinin başında gelir. Demir yeryüzünde çok olan bir madendir. Diğer metallerle kolayca tepkimeye girdiğinden bileşik halde bulunur. İnsana en çok lazım olan malzemeler hep demirden yapılmıştır. İşte bize bu aletleri yapan demirci ustaları bugünkü yazımızın konusu;

Eski cağlarda her toplumda demirciler kuvvetin sembolü olmuşlar. Tanrılar tarafından korunulduklarına inanıldıkları içinde hep saygı görmüşlerdir. İslamiyet öncesi Türklerde dini ayinleri yöneten Şamanlar demir döverek kötü ruhların gittiğine inanıp törenlerde demir döverlermiş.

DEMİRCİ

Ergenekon Destanı’nda yazıldığına göre bir demirci Ustası dağların demir madeniyle dolu olduğunu söylemiş tonlarca odunu yığıp körüklerle yangını artırıp, dağlardaki demir madenini eriterek yol açmayı başarmış.Bu olayı temsilen bütün Türk Cumhuriyetleri her yirmi bir martta örste çekiçle demir döverler.

Afrika’daki kabileler demircileri hep yüce bir varlık olarak anmışlar duvar resimlerinde bu şekilde yapmışlardır.

Yunanlılar, mitolojide ismi çok geçen tanrı “Hepahistos”un tanrılar ve kahramanlar için demircilikle uğraşıp silah ve zırh ürettiğine inanırlarmış.

Hititliler ve Asurluların arasında yapılan ticarette; demir gümüşten kırk kat, altından yedi kat daha değerliydi. Demir kullanımı artıp, Demirden yapılan eşyalar tarımda ve savaşta kullanılmaya başladıktan sonra, ormanlar kesilmeye ve tarım arazileri artmaya başladı.

Her mesleğin bir piri vardır. Demircilerin piri de Hz. Davut Peygamberdir. Davut Peygamberin demirci Ustalığı yaparken akkor halindeki demiri ateşten çıplak elle aldığı, çıplak elle tutup kızgın demiri öyle dövdüğüne inanılır.

Demircilerin çekiç darbeleri ile yaptığı aletler medeniyete yön vermişler, tarıma teknolojiye yardımcı olmuşlardır. Çiftçinin elinde orak, bel kazma olan demir tarıma yardımcı olup sofralara arpa, buğday gelmesine vesile oldu.

Osmanlıda Demircilik

Osmanlı Orta Asya’dan Anadolu’ya geldiğinde ellerindeki kılıçları yapan namlı demirci ustalarına sahipti. O ustaların yaptıkları kılıçlarla hep zaferden zafere koşup geldikleri, Anadolu’yu yurt etmekte zorlanmadılar. Kendilerini kılıçlarının güçleriyle kabul ettirdiler. Osmanlıda kılıç yapan ustaya ateşten gül alan zanaatkar, manasında Şemsirger denirdi. Namlı Kılıç yapan bu ustaların kılıçlarından Asya’dan Avrupa’ya bütün kılıç ustaları etkilenmiş. Bir insanı ikiye kesecek keskinlikte ve güçte olan kılıçların en ünlüsüne Kilij kılıç denmiş. Ağır Kilij-Gaddare-Pala-Şaşmir-Karabela-Dımışki-Hanci-Memlük kılıcı gibi çeşitli kılıçlarda yapılırmış isteğe göre. Türkler savaşlarda uzun yıllar, kısa mesafelerde kılıcı, uzun mesafelerde de oku silah olarak kullanmışlar. Orta Asya’da kılıç yapılırken birkaç kez demire su, bazen de at idrarı verildikten sonra,yağmurlu havalarda dışarı bırakıp üzerine yıldırım düşmesini beklerlermiş.

Ordu’da Demircilik

*Canlı kaynaklardan yapmış olduğum araştırmalara göre; Demircilik denince akla gelen isimler: Demirci Mıgır-Demirci Süren-Meletli Dursun-Gerceli Ali-Yemişlili Topal Hüsnü-Ermeni Hasan-Demirci Nalbant Yunis-Demirci Dursun Ali-Demirci Nalbant Kırışo Ahmet-Demirci Ermeni Ahmet-Demirci Nalbant Murat-Hamdi gibi, çoğunluğu Nalbant olarak bilinen demircilikte iz bırakan isimler.

Bu tarih olan isimlerden sonra, Öyle bir isim var ki. Ordu’ya 1913 yılında, Gümüşhane’den gelmiş, geldiğinde on altı yaşındaymış, Şu anki Barbaros caddesinde,  Demirciler sokağı olarak bilinen yerde ki o zamanlar çarşı içi hep bataklık imiş. Bataklığı kum ve toprak taşıyarak kuruttuktan sonra kendine ahşaptan bir kulübe inşa edip mesleğini yapmaya başlayan, Mehmet Şükrü Özdemir Usta.

demirci 1

Ordu eşrafına kendini sevdirerek yaptıklarıyla kısa zamanda tanınmış. Genç demircinin Orduyu terk etmesinden korkan eşraf, Ustayı Perşembenin Mersin köyünden evlendirmişler. Beş oğlundan biri olan Avcıların Sevgili abisi, Tüfekçi Cemil Usta ile babasını konuştuk.

demirci 2..

Mehmet Şükrü Usta Gümüşhanenin Torul ilçesi arpacık köyünde doğmuş. Demircilik mesleğini Babası İbrahim Ustadan öğrenmiş. Ordunun deniz kenarında bataklık bir yerleşim olmasından, melet vadisinin yaban ördekleri ve kazlarının da göç yolu olmasından dolayı, fırsat buldukça ava gidip eve her zaman elleri av hayvanları dolu olarak gelirmiş. Cemil Usta bir seferinde ön dört kiloluk toy vurduğunu bir afta yediklerini söyledi. Mehmet Şükrü usta beş oğlunu da demircilik mesleği üzerine yetiştirir. Ordulu Demirci Hamdi Ustayı,Perforje demir üzerine çalışmalar yapan oğulları;Adnan,Çetinle Lütfü Özdemir kardeşleri, ve Avcılığıyla, Tüfek Ustalığı ile Cemil Ustayı çok iyi tanır.

demirci 3

Günümüzde Demircilik

Gelişen teknoloji, köyden kente göç demirciliği olumsuz olarak etkiledi. Yeni çıkan teknolojik aletlerle artık demirden yapılan aletlere ihtiyaç duyulmaz oldu.Demircilik mesleği sıcak demircilik, soğuk demircilik diye iki meslek grubuna ayrıldı. Büyük seralarda üretilen bahçe ürünlerinin maliyeti düşünce, köyde yaşayan az sayıda insanda mahsulünü artık pazardan zahmetsiz daha ucuza almaya başlayınca demircilerin kazançları azaldı. Yeni işe girmek için, çıraklar demirciliği tercih etmez oldular. Daha önceleri her ilde yüzlerce demirci varken, mesleği ayakta tutan demirci sayıları hızla azalmaya başladı. Bunlara rağmen mesleği devam ettiren demircileri araştırıp dertlerini dinledim.

Mesleği yaşatmaya çalışan Demircilerimiz

Demirci Ustası Bahtiyar Yılmaz

Bahtiyar Usta ile, Ordu Şehir mezarlığının ilerisindeki mütevazi iş yerinde sohbet ettik. 1961 doğumlu olan ustamız, ilkokulu bitirdikten sonra 1974, zamanın en geçerli mesleklerinden olan demirciliğe eniştesi aracılığı ile eski ustalardan Sadık Çelebi’nin yanında başlamış.

demirci 4

Sevecen cana yakın her haliyle güven veren Bahtiyar Usta, 13 yaşında çırak girdiği mesleğini anlatmaya başladı; “Benden başka arkadaşlarımda vardı, mesleği öğrenmek için ustamızın ağzının içine bakardık. Körük yakmayı öğrendim önce, o yıllarda ateşi yanık tutmak için devamlı üfleme ve rüzgar yapmak için, deriden yapılma elle açıp kapayarak ateşe harlı tutan körükler vardı. Daha sonra ayakla basarak çalışan körükler çıktı. Seksenli yıllarda da otomatik elektrikle çalışanlar çıktı. Körüğü hep yanık bırakmak çırağın görevidir. İki binli yıllara kadar, demircilik çok geçerli meslekti. Körük devamlı çalışır iş yetiştiremezdik. Körükte birkaç kez elimi yaktıktan sonra tüm inceliklerini öğrenmiştim, sonra demir dövmeye başladım ustayla, demir dövmeyi ustaya bakarak öğreneceksin. Ateşten kor halinde çıkan demiri kıskaçla alan usta çekici ile örse vurunca sende çekicini alıp karşısına geçersin, ustanın vurduğu yere ustadan sonra sende vuracaksın, usta ne zamanki çekicini yan yatırır o zaman duracaksın- Eskiden Usta Babadan önce gelirdi.”

“Şimdi çırak bulamıyoruz yetiştirmek için. Çocuk okula başlıyor yedi yaşında on iki yıl mecburi eğitim etti on sekiz. Yüksek Okula veya askere gitme yaşı, çıraklığı kim düşünsün bu olayı hükümetlerin düşünmesi lazım böyle giderse çıraklıktan yetişip gelen el sanatları yok olacak.”

demirci 5

Bahtiyar Usta geçimini sıcak demircilik yaparak kazanıyor. 54 yıldır bu işi yaptığı için eski müşterileri varmış düzenli olarak siparişlerini hep ona yaptırırlarmış. “Bizi bilen gelir ekmeksiz kalmayız, Mesleğimi seviyorum, bir daha dünyaya gelsem yine demircilik yaparım” dedi.

Eski meslek arkadaşı Ender Türkmen de, o gün yanında idi. Eskilerden sohbet ettik. Emekli olan Türkmen’e rica ettim demir döverken Bahtiyar Ustayla beraber fotoğraflarını çektim.

demirci 6

Demirci Ustası, Sadık Odabaş

1954 doğumlu Sadık usta on beş yaşında abisi, Sait Odabaşın yanında işe başlamış. Daha sonra Sabri Çelebinin yanında işe devam etmiş. 1973 de İstanbul’a gidince, Yahudi Usta Agop’un yanında işe devam etmiş. Agop Usta, hem sıcak demir, hem soğuk demirde İstanbul’un en iyisi imiş. Sadık Usta “Ben ustalığı Agop ustadan öğrendim” dedi.

1977 yılında Ordu’ya dönüp kendi iş yerini açan sadık usta Ordu’da soğuk demir üzerine çalışmalara devam etmiş halen eski sanayideki iş yerine mesleğini devam ettiriyor.

Demirci Ustası Mehmet Güner

1955 doğumlu Mehmet Usta, Sadık Usta ile birlikte çıraklığa Sait Odabaş’ın yanında başlamış. 60 yıldır hem soğuk demircilik hem de sıcak demircilik yapıyor. Eski çıraklıktan arkadaşı Sadık Usta ile iş yerleri yan yana. .Bir zamanların çırakları şimdi yanlarında çırak yetiştiriyorlar.

demirci 7

Demirci Ustası Seyfi Karaağaç.

1970 Doğumlu Seyfi Usta; On bir yaşında Ustası Mehmet Güner’in yanında çıraklığa başlamış. 33 yıldır sıcak demircilik yapıyor. Eski pazarda kendi iş yerinde pazarlarda satılmak üzere balta, girebi, kazma, orak, bel gibi tarım aletlerini yapıp pazarcılara veriyor.

demirci 8

Ustalarına göre daha genç olmanın verdiği enerji ile mesleğin inceliklerini Seyfi Ustadan öğrendik. ‘’Körükteki demirin istenilen sıcaklığa geldiğini nasıl anlıyorsun? diye sordum. “Renginden” dedi “Körükteki sıcaklık 600-900 C dereceye ulaşır. Demiri kısa sürede işlenecek duruma getirir, demirin ısınıp kızarmasına tav deriz, demir yüksek tavda dövülür. Yeterince tava gelmeden dövülürse ilerde çatlaklar oluşur” dedi .

adsız

Demir dövmede eskiden usta çırak yardımlaşması olurdu, şimdi çırak bulamamaktan yakınan ustalar ne yapıyorlar, sen yoğun iş olunca nasıl demir dövüyorsun deyince ‘’Şahmender ‘’ denilen yeni demir dövme aletinin başına geçip benim için demir dövdü Seyfi Usta.

adsız1

Demirci Ustası Ziya Alptekin

1972 doğumlu Burhanettin Köy doğumlu,Ziya Usta 14 yaşında ustası Şenel Taştemel’in yanında mesleği öğrenmiş. Askere gidene kadar. Ustasıyla çalıştıktan sonra askerlik sonrası kendi iş yerini açarak daha çok talep olan soğuk demircilik işine başlamış.

demirci 9

Demirci Ustası Mustafa Dilaver

1969 doğumlu Mustafa Usta. On bir yaşında ilk Okulu bitirince, Eymirli (Pala)Hasan Kalyoncu’nun yanına çırak olarak girmiş. Uzun yıllar çalıştıktan sonra askerlik sonrası Hatipli yolu kenarında kendi evinin yanındaki arsasına yaptırdığı iş yerinde sıcak demircilik mesleğini devam ettiriyor.

demirci 10

Mustafa Usta tek katlı iş yerinin arkasında takla güvercinleri,Av köpekleri değişik farklı ırklarda horoz ve tavukları, atölyesindeki muhabbet kuşları, kanaryası ile tam bir hayvansever.

demirci 11,,

Yaptıkları tarım aletlerini özellikle Gürgentepe pazarında sattığını söyleyen Mustafa Usta kendisi gibi ürettiklerini satan pazarcılarla beraber her cumartesi, Minibüs kiralayıp pazara gittiğini Gürgentepe halkının Mustafa Ustayı ve yaptıklarını sevdiklerini söylüyor. Sıcak demirci Mustafa Usta ayni zamanda iyide bir avcı olduğunu işlerden fırsat buldukça ava gittiğini söyledi.

demirci 12

Ateşten gül çıkartanlar olarak bilinen, Alın terleri ile ekmeklerini demirden kazanan, pirleri Davut Peygamberin mesleği koruduğuna inanarak demirciliği sürdüren, kendilerine ulaştıklarımızı temsili olarak kaleme aldığımız. Son demirci Ustalarımıza mesleğinde başarılar bol müşteri ve bol kazançlar diliyoruz iyi ki varsınız.

 

 

 

 

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Web Tasarım
ankara escort porno izle porno turk porno eskisehir escort bodrum escort bursa escort bursa escort Samsun Escort Bursa Escort mersinliescortt izmir escort istanbul escort izmir escort ankara escort Samsun Escort konya escort oyuncak hikayesi 4 izle Fethiye Escort porno izle fatsa haberleri eskişehir web tasarım escort ataşehir